Złote zasady grzybiarza

Sezon na grzybobranie w pełni! Spacer po lesie połączony z poszukiwaniem aromatycznych borowików, podgrzybków czy maślaków to dla wielu z nas ulubiona forma relaksu. Zanim jednak chwycisz za koszyk i nóż, warto przypomnieć sobie kilka żelaznych zasad bezpieczeństwa. Las bywa zdradliwy, a grzyby nie wybaczają błędów.

Poniższy poradnik to idealny materiał na jesienny lub wiosenny artykuł – przypomnijmy najważniejsze zasady, które powinien znać każdy miłośnik leśnych wędrówek.

1. Zbieraj wyłącznie grzyby, które znasz na 100%

To absolutna i najważniejsza zasada. Jeśli masz chociażby minimalny orzech do zgryzienia lub cień wątpliwości, czy dany okaz jest jadalny – po prostu zostaw go w spokoju.

• Unikaj grzybów młodych, u których kapelusze i cechy charakterystyczne nie są jeszcze w pełni wykształcone (tzw. „guzików”), przez co niezwykle łatwo pomylić gatunki jadalne z trującymi (np. smacznego pieprznika jadalnego – kurkę – z trującą lisówką pomarańczową, albo jadalne borowiki z goryczakiem żółciowym czy trującym borowikiem szatańskim).
• Pamiętaj też, że zasada „grzyby z gąbką pod kapeluszem są zawsze bezpieczne” to mit – wśród grzybów z rurkami również zdarzają się gatunki nietrujące, ale niejadalne lub silnie wywołujące sensacje żołądkowe (np. goryczak).

2. Zrezygnuj z toreb foliowych – bierz tylko koszyki

To, do czego zbierasz grzyby, ma gigantyczne znaczenie dla ich jakości i zdrowia.

• Zawsze używaj wiklinowych koszy, łubianek lub przewiewnych koszyków.
• Unikaj jak ognia reklamówek i toreb foliowych. W plastiku grzyby błyskawicznie zaparzają się, tracą jędrność, a pod wpływem wilgoci i wysokiej temperatury rozkładają się białka, co może prowadzić do niebezpiecznych zatruć pokarmowych – nawet w przypadku grzybów w 100% jadalnych!

3. Zbieraj całe owocniki i z wyczuciem

Wokół sposobu pozyskiwania grzybów krąży wiele mitów (czy lepiej wykręcać, czy wycinać nożykiem?).

• Najważniejsze jest, aby wyjmować grzyb w całości (ostrożnie wykręcając z podłoża lub delikatnie podcinając tuż przy ziemi), tak aby nie zostawiać w ściółce gnijącej nasady trzonu, która może stać się pożywką dla pleśni i szkodników.
• Po wyjęciu grzyba warto od razu oczyścić go z grubsza z igliwia i ziemi, co ułatwi późniejszą pracę w kuchni.

4. Omijaj grzyby stare, robzywe i rosnące w niebezpiecznych miejscach

• Stare i przejrzałe owocniki działają jak gąbka – kumulują toksyny ze środowiska, a rozkładające się w nich białka stają się toksyczne dla układu pokarmowego.
• Nie zbieraj grzybów w miejscach skażonych – tuż przy ruchliwych drogach (gdzie chłoną metale ciężkie i spaliny z samochodów), na terenach przemysłowych, w głębi poligonów wojskowych czy na skraju opryskiwanych pól uprawnych.
• Omijaj grzyby wodniste, przemarznięte lub silnie robzywe.

5. Bezpieczeństwo w lesie – nie daj się zgubić

Wyprawa na grzyby potrafi pochłonąć bez reszty. Zanim wkroczysz w głąb gęstego lasu, pamiętaj o podstawach logistycznych:

• Naładuj telefon i miej przy sobie powerbank. W lesie łatwo stracić orientację, a GPS w smartfonie bywa ratunkiem.
• Ubierz się odpowiednio: załóż pełne buty, długie spodnie (ochrona przed kleszczami!) oraz nakrycie głowy.
• Jeśli nie znasz terenu, nie oddalaj się zbytnio od głównej drogi, linii oddziałowej lub samochodu. Dobrym nawykiem jest też zainstalowanie aplikacji ratunkowej (np. Ratunek).

A co, jeśli masz wątpliwości?

Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości odnośnie bezpieczeństwa zebranych zbiorów, możesz udać się po poradę do najbliższej stacji sanitarno-epidemiologicznej (Sanepid). Dyżurujący tam specjaliści (klasyfikatorzy grzybów) bezpłatnie ocenią Wasze zbiory i podpowiedzą, co nadaje się do garnka, a co powinno natychmiast wylądować w koszu na śmieci.